Winkelmandje 0

Schrijftip 3: Wees actief!

Fanflicks Schrijftips Social media

Ah, passief taalgebruik! Komt heel vaak voor - en alleen al door de schrijver hierop te wijzen, verandert het verhaal ineens drastisch van passief en 'traag' naar actief en spannend. Dit is dan ook het onderwerp van onze derde schrijftip.

Deze wordt gegeven door journalist/schrijver Dennis Rijnvis, die een interessant stuk uit een artikel over dit onderwerp heeft geschreven op zijn website www.schrijfvis.nl.

"Ik ben niet de enige die zich soms te buiten gaat aan lijdende vormen. De Amerikaanse taalkundige Richard Mitchell schreef in zijn veel geprezen taalboek 'Less Than Words Can Say' een hoofdstuk over de vele lijdende vormen die dagelijks verschijnen in artikelen, e-mails en rapporten. Hij vergelijkt de constructies met een soort parasieten die het leven uit teksten zuigen.

Je weet dat er een parasitaire worm aan je taalgebruik knaagt als je steeds vaker zinnen schrijft als ‘Er is mij verteld dat…’, of ‘Deze brief is aan u verzonden omdat…”,

De grote vraag is natuurlijk waarom mensen zo vaak passief schrijven. Volgens Mitchell zijn lijdende constructies verslavend omdat ze teksten langer en pretentieuzer maken.

‘Aangezien je in passieve zinnen altijd meer woorden nodig hebt dan in actieve zinnen, is alles dat je schrijft langer. Daardoor krijg je het idee dat je eigenlijk best veel te zeggen hebt, en dat het allemaal heel belangrijk is.’

Volgens mij is er nog een reden waarom mensen vaak onbewust lijdende vormen gebruiken. Als je passieve zinnen maakt, hoef je minder verantwoordelijkheid te nemen voor wat je schrijft, omdat vaak niet duidelijk is wie er handelt. Je kunt je verschuilen achter een brei van woorden.

Stel je bent directeur en je houdt slecht nieuws-gesprekken. Dan kun je schrijven:

> Ik houd om negen uur ontslaggesprekken 

Maar als je die zin in de lijdende vorm zet, schuif je de verantwoordelijkheid van je af:

> Er wordt om negen uur een ronde van ontslaggesprekken gehouden

Door de passieve constructie is het in de laatste zin net alsof niet de schrijver de gesprekken heeft gepland, maar een hogere macht. Dat geforceerde taalgebruik maakt je tekst natuurlijk niet sterker. Een kritische lezer zal zich afvragen: wie organiseert die ontslagronde? De baas toch? Waarom durft hij dat niet gewoon op te schrijven?

Tot op zekere hoogte ben ik het dan ook eens met Stephen King: passief taalgebruik is vaak een teken van onzekerheid.

Als je een lezer wilt meevoeren in je verhaal, zijn passieve zinnen bijna nooit een goede keuze. Vooral als je spanning wilt opbouwen, werkten de constructies averechts. Beschrijf je bijvoorbeeld een gevecht of achtervolging, dan wil je actie voelen, geen passiviteit.

> De bankovervaller werd op zijn neus gestompt door de bewaker.

Actief schrijven werkt hier beter:

> De bewaker stompte de bankovervaller op zijn neus.

Ook bij het beschrijven van heftige emoties, zoals liefdesscènes komt passief taalgebruik niet van pas.

> Hij werd gekust door zijn vriendin.

Ook hier verdient actief schrijven de voorkeur:

> Zijn vriendin kuste hem.

Ook in een analyse of beschouwing waarin je iets aan de kaak wilt stellen, is een lijdende vorm af te raden. Je wilt dan rake taal gebruiken en de verantwoordelijken aanwijzen.

Dus niet:

> De leiding van de bank wordt kritisch bejegend. Er zijn veel klachten ingediend bij de ombudsman.

Wel:

> Rekeninghouders hekelen de leiding van de bank. Ze dienen veel klachten in bij de ombudsman. 

De zoekfunctie in Word kan je razendsnel vertellen of je wat te passief bezig bent geweest bij het schrijven van een eerste versie. Typ ‘word’ of ‘zijn’ in het zoekveld en druk op zoeken.

Aangezien bijna elke lijdende constructie een vorm van het werkwoord ‘worden’ of ‘zijn’ bevat, zullen bijna alle passieve zinnen oplichten.

Als je een passieve zin wilt ombuigen in een actieve constructie, helpt vaak om de vraag ‘door wie’ te stellen. Zo vind je het onderwerp dat je kunt gebruiken voor een actieve directe zin.

> De afwas wordt razendsnel gedaan. Theo en Thea hebben haast.

Door wie wordt de afwas gedaan? Door Theo en Thea.

> Theo en Thea doen snel de afwas. Ze hebben haast."



Ouder bericht Nieuwer bericht


  • Estella op

    Deborah: Jag vill inte visa upp nåt annat än den som tar en gul, blå eller randig klänning. När jag känt mig osäker på vad som gäller har jag frågat. Och jag tycker att det är rimligare att fråga brudparet eller någon som känner dem väl än att fråga Ribbing. Det är kanske vedertaget i vissa kretsar att inte ha vitt på bröllop, i många andra kre/uartkslturer gäller annat eller inget.


Laat een reactie achter

Houd er rekening mee dat reacties eerst goedgekeurd moeten worden voordat ze op de pagina verschijnen.